Een coöperatie om ons geschreven verleden te ontsluiten

Wij komen uit de academische wereld en historische documenten zijn onze absolute passie. Denk aan de rijkdom aan gegevens, kennis en verhalen die ze bevatten, sluimerend en onaangeroerd op miljoenen en miljoenen pagina's, weggestopt in archieven, bibliotheken en musea, op zolders, in kelders en in schoenendozen overal ter wereld. We wilden die schat terugvinden. Dus begonnen we in 2013 aan het eerste van twee door de EU gefinancierde projecten, om grip te krijgen op de technologie. Tekstherkennings-AI stond toen nog in de kinderschoenen. In de loop van zes jaar bouwden we, met onderzoekspartners uit heel Europa, kerncomponenten voor het automatisch herkennen van handgeschreven tekst. Andere technologieën, voor informatie-extractie, zouden snel volgen.

Waarom deden we dit? Om onze belangrijkste missie te vervullen: het geschreven verleden van ons mensen ontsluiten. Het geschreven verleden kan worden gezien als de breedste definitie van geschiedenis. Geschiedenis is informatie over wie we waren, hoe we zijn geworden wie we zijn. Daaruit kunnen we leren wie we willen zijn. Hoe willen we in de toekomst werken? Hoe willen we middelen verdelen? Hoe willen we kunst maken en ervan genieten? Hoe zullen we geneeskunde bedrijven? Hoe blijven we menselijk? Cruciale vragen in een tijd waarin AI alles lijkt over te nemen. Maar AI is niet alleen een uitdaging — het kan ons ook helpen door deze woelige wateren van innovatie te navigeren, door de code van de geschiedenis te kraken en ons meer te vertellen over onszelf, en hoe we de vierde industriële revolutie moeten aanpakken. Het kan ons helpen om documentcollecties beschikbaar, doorzoekbaar en heronderzoekbaar te maken.

Maar wie zijn 'wij'? Er zit een sterke menselijke component aan dit grote avontuur. Transkribus werd niet alleen als hulpmiddel gebouwd, maar als gemeenschap. Tegen 2019 hadden meer dan 20.000 mensen van over de hele wereld, uit talloze vakgebieden en met ontelbare achtergronden, zich aangemeld, allemaal met hetzelfde doel: de inhoud van historische documenten toegankelijk maken. Het idee dat hieruit in de loop der tijd ontstond, was om het belangrijkste platform voor historische technologie te bouwen, niet als middel om winst te maken voor aandeelhouders, maar om belanghebbenden in staat te stellen om samen elk historisch document op aarde toegankelijk te maken. Een ambitieuze opdracht, dat weten we. Maar de kern van READ-COOP is de overtuiging dat onze coöperatieve structuur ons in staat stelt om de belangen van gebruikers, partners en de gemeenschap als geheel — het 'wij' in bredere zin — het best te dienen. Door doel boven winst te stellen, kunnen we ons richten op het bieden van de beste tools om historische gegevens toegankelijk te maken en een sterk, duurzaam bedrijfsmodel te onderhouden dat iedereen in staat stelt bij te dragen aan — en te profiteren van — de waardeketen.

We houden zoveel mogelijk van de dienst gratis beschikbaar, via gratis abonnementen en beurzen voor studenten, docenten en NGO's. Waar we wel kosten in rekening brengen, wordt elke cent die we verdienen herinvesteerd in het onderhoud en de verdere ontwikkeling van het platform. Ons bedrijfsprincipe is dat iedereen zijn gegevens samenvoegt om grote, krachtige herkenningsmodellen te bouwen, terwijl iedereen zijn eigen gespecialiseerde modellen kan trainen en beide kan gebruiken om het meeste uit zijn historische documenten te halen. U neemt de bewuste beslissing om uw gegevens te uploaden voor uw eigen voordeel en dat van anderen. Uw gegevens worden niet zonder uw medeweten of toestemming van uw telefoon, tv of computer gehaald. U kunt AI-modellen trainen voor precies uw materialen — en voor meer dan een handvol talen. Iedereen kan de AI trainen om precies zijn materialen in precies zijn taal te herkennen. U hoeft niet te leven met de modellen en resultaten die een bedrijf besluit u te geven. En het resultaat spreekt voor zich: de trainingsgegevens die zijn samengebracht, vormen voor zover wij weten de grootste collectie in zijn soort ter wereld, die honderden jaren aan documenten bestrijkt, geschreven door tienduizenden auteurs en nu zorgvuldig getranscribeerd door historici, archivisten en enthousiastelingen.

We hebben samen iets geweldigs opgebouwd en de beste tekstherkenningskwaliteit ter wereld bereikt voor historisch materiaal. En als u lid wordt van de coöperatie, bent u bovenop het gebruik van Transkribus ook mede-eigenaar en heeft u toegang tot vertrouwelijke bedrijfsinformatie. U kunt uw stem laten horen door te stemmen over besluiten en het bestuur te kiezen. We willen dat iedereen inspraak heeft in hoe ten minste deze vorm van kunstmatige intelligentie wordt ontwikkeld en vormgegeven.

Wij zijn er om ons geschreven verleden te ontsluiten, samen.