Księgi parafialne
Czym są księgi parafialne?
Księgi parafialne (metryki) to jedne z najważniejszych źródeł do badań genealogicznych w Polsce. Parafie prowadziły rejestry chrztów, ślubów i zgonów od XVI wieku. Język i forma zapisów zależały od tego, w którym zaborze znajdowała się parafia: w zaborze pruskim dominowała łacina i niemiecki, w rosyjskim – rosyjski i łacina, w austriackim – łacina, niemiecki i polski. Po 1918 roku zapisy prowadzono po polsku. Te różnice oznaczają, że badacz jednej rodziny może natrafić na dokumenty w czterech różnych językach i trzech różnych pismach.
Akta chrztów (metryki urodzin) – data, imiona rodziców, chrzestnych, miejsce urodzenia
Akta ślubów (metryki małżeństw) – dane narzeczonych, świadków, parafii
Akta zgonów (metryki zgonów) – data, wiek, przyczyna śmierci
Język zależny od zaboru: łacina, niemiecki, rosyjski lub polski
Najstarsze zachowane księgi sięgają XVI wieku

Wyzwanie
Dlaczego stare metryki są tak trudne do odczytania?
Polskie księgi parafialne stanowią wyjątkowe wyzwanie ze względu na historię zaborów. Zapisy z zaboru pruskiego są pisane niemieckim kurentem – ostrym, wąskim pismem, które dla współczesnego czytelnika wygląda jak nieznany alfabet. Zapisy z zaboru rosyjskiego używają cyrylicy, często w formie odręcznej kancelarii. Łacińskie formularze zawierają skróty, które nie są oczywiste nawet dla osób znających łacinę. Do tego dochodzi wyblakły atrament, uszkodzenia wilgocią i indywidualny charakter pisma każdego proboszcza.
Niemiecki kurent (Kurrentschrift) w zaborze pruskim – jedno z najtrudniejszych pism do odczytania
Rosyjska kursywa kancelaryjna w zaborze rosyjskim – odmienna od współczesnej cyrylicy
Łacińskie formularze ze skrótami i formularzowym językiem
Trzy różne pisma w archiwum jednej rodziny, zależnie od regionu
Wyblakły atrament i uszkodzenia po ponad 200 latach przechowywania

Rozwiązanie
Jak działa AI odczytywanie rękopisów
Transkribus wykorzystuje sztuczną inteligencję wytrenowaną na milionach historycznych rękopisów. W odróżnieniu od zwykłego OCR, które nie radzi sobie z pismem odręcznym, Transkribus rozpoznaje kurent, cyrylicę kancelaryjną, łacinę i stary druk. Wystarczy wgrać skan lub zdjęcie księgi, wybrać odpowiedni model AI i w ciągu kilku sekund otrzymać czytelny tekst. Każda linia ma ocenę pewności, dzięki czemu od razu widać, które słowa wymagają weryfikacji.
Wgraj skan lub zdjęcie z dowolnego źródła
AI automatycznie rozpoznaje układ strony i linie tekstu
Transkrypcja w kilka sekund z oceną pewności dla każdej linii
Wbudowany edytor do porównania tekstu z oryginałem
Eksport do PDF, DOCX, TEI lub zwykłego tekstu

Genealogia
Od metryki do drzewa genealogicznego
Odczytanie starych ksiąg parafialnych to pierwszy krok w budowaniu drzewa genealogicznego. Akta chrztów, ślubów i zgonów zawierają imiona, daty i miejsca, które łączą pokolenia. Miliony stron są dziś dostępne online w portalach takich jak Szukajwarchiwach.gov.pl, w Archiwum Głównym Akt Dawnych (AGAD) i archiwach diecezjalnych. Problem polega jednak na tym, że sam dostęp do skanu nie wystarczy – trzeba go jeszcze odczytać. AI transkrypcja zamienia nieczytelny rękopis w tekst, który można przeszukiwać i wykorzystywać.
Korzystaj ze skanów z portalu Szukajwarchiwach.gov.pl i archiwów diecezjalnych
Przetwarzaj całe księgi naraz, nie tylko pojedyncze strony
Wyszukiwanie pełnotekstowe w odczytanych metrykach
Eksportuj dane w formatach kompatybilnych z oprogramowaniem genealogicznym

Najczęściej zadawane pytania
Transkribus można wypróbować za darmo, bez karty kredytowej. Darmowe konto obejmuje 50 kredytów miesięcznie, co wystarcza na około 50 stron. Dla większych projektów dostępne są płatne pakiety. Szczegóły na naszej stronie z cenami.
AI radzi sobie z księgami od XVI wieku, pisanymi po łacinie, niemiecku, rosyjsku i polsku. Rozpoznaje kurent, cyrylicę kancelaryjną, łacinkę i stary druk. Najlepsze wyniki osiąga na dobrze zachowanych skanach o wysokiej rozdzielczości.
Tak. Można wgrać skany z dowolnego źródła – z portalu Szukajwarchiwach.gov.pl, ze stron archiwów diecezjalnych, a także własne zdjęcia wykonane w czytelni. Wystarczy zapisać obraz i wgrać go do Transkribus.
Nie. AI odczyta rękopis za Ciebie i wynik wyświetli jako zwykły tekst. W wbudowanym edytorze można porównać transkrypcję z oryginałem i poprawić ewentualne błędy. Ocena pewności przy każdej linii wskazuje, gdzie warto zwrócić szczególną uwagę.
Tak. Jeśli publiczne modele nie osiągają wystarczającej dokładności na Twoich dokumentach, możesz wytrenować własny model. Wystarczy ręcznie przepisać co najmniej 25 stron, a Transkribus utworzy model dopasowany do Twoich konkretnych dokumentów.
Gotowi odczytać stare księgi parafialne?
Załóż darmowe konto i zacznij odczytywać polskie metryki już dziś. 50 darmowych kredytów miesięcznie, bez karty kredytowej.
50 darmowych kredytów miesięcznie – bez karty kredytowej
200 mln+Przetworzonych stron
500 000+Użytkowników
300+Modeli AI